Het Sjabbat Project is in Nederland op meerdere plaatsen gehouden en een daverend succes gebleken. In verschillende sjoels in Amsterdam en Amstelveen en in de sjoels van Den Haag, Heemstede (Haarlem), Almere, Rotterdam, Amersfoort en Nijmegen kwam men speciaal voor het Sjabbat Project bij elkaar. In de voorafgaande dagen kwamen meer dan 300 vrouwen hun challe bakken in het Joods Cultureel Centrum en volgde men sjioerim van de Britse rabbijn dr Allan Kimche en opperrabbijn Jacobs.
Alles bij elkaar zijn een kleine duizend Sjabbat Project-ers bij elkaar gekomen om de sfeer van Sjabbat te proeven en te beleven.
Met een gezamenlijke havdala party werd het Sjabbat Project afgesloten. Rabbijn Evers, rabbijn van het Nederlands-Israelitisch Kerkgenootschap hield daarbij navolgende beschouwing over havdala – de afscheidsceremonie aan het einde van de Sjabbat.
We maken havdala – afscheid van de Sjabbat – over een brandende kaars omdat het element vuur zo een belangrijke rol speelt in onze materiele vooruitgang, van industrie tot ruimtevaart. In de Griekse mythologie moest Prometheus het vuur van de goden stelen omdat de goden dit niet aan de mensen wilden geven. Zij wilden de mens klein houden. Prometheus werd vreselijk gestraft voor dit ‘vergrijp’.
In het Jodendom gaf Hasjeem (G’d) het vuur uitgaande de eerste Sjabbat in jaar 1 van de Schepping aan Adam, de eerste mens omdat Hasjeem wil dat de mens ook technisch voor uit gaat. Activisme, rationaliteit en beheersing zijn in de Tora positieve begrippen. De Tora propageert zelfs dat de mens G’ds partner kan worden in de Schepping. G’d beperkt Zichzelf als het ware om de mens de ruimte te bieden om zijn capaciteiten te ontplooien.
De mens heeft een grootse opdracht meegekregen: de aarde te beheren. Toch mag de mens niet overmoedig worden. Door zich zijn eindigheid en beperktheid te realiseren leert hij een houding aan, waarin hij zijn leven wijdt aan de hoogste principes. Wellicht is het waar, dat de gemiddelde arbeidsduur in Nederland laag is in vergelijking met andere landen. Toch doet dit niets af aan mijn pleidooi voor één dag van rust en bezinning. In de Tora wordt één dag van gezamenlijke werkonthouding voorgeschreven: “Zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; maar de zevende dag stopt iedereen en alles met werken omdat G’d dit zo deed bij het begin van de Schepping” (Exodus/Sjemot 20:8 e.v.).
Eén keer in de zeven dagen rustte G’d ook. De Sjabbatsrust is tevens een Imitatio Dei, volgen in G’ds wegen. De mens wordt op de rustdag een beetje G’dgelijk, in de ontplooiing van de essentie van zijn menszijn. De maakbaarheid van onze cultuur, de beheersbaarheid van de natuur houden even halt. Het interessante hierbij is dat de Tora Wetgever reeds 3329 jaar geleden duidelijk maakte dat dit alléén optimaal te realiseren is, wanneer alle lagen van de bevolking meedoen en zelfs het vee. Het niet-produceren staat één dag per week centraal.
Weet u wat voor zegen het is om eens 24 uur lang geen telefoon, radio of TV aan te hebben of de twitter, sms en email uit te mogen zetten? Alleen zó is er werkelijke rust, groei en ontplooiing van de mens zélf. Alleen als het hele gezin aanwezig is, kunnen deze waarden, waar het werkelijk om draait, worden beleefd en worden doorgegeven aan de volgende generatie. Maar kunnen we wel 24 uur zonder auto, krant of tele-communicatie?
Kijk, dat is de taak van de geestelijke leiders, om ons dat weer aan te leren. Als de mens weer in staat zal zijn spirituele vervulling in zichzelf te vinden, zullen individualisering en welvaartsgroei de met moeite bevochten gezamenlijke vrije dagen niet hoeven op te slokken. Wij zoeken optimalisering van de welvaart op spiritueel niveau. Sjabbat eist van ons bezinning op de essentie van ons leven.
En daarvoor is een enkele dag eigenlijk al te weinig… Sjavoea tov, een goede week!
