Toramantel in Culemborg gerestaureerd

In het Elisabeth Weeshuis Museum in Culemborg bevindt zich een Toramantel die eigendom is van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap. Op initiatief van het museum is de Toramantel gerestaureerd. Deze Toramantel uit de oorspronkelijke Culemborgse synagoge bleek toe aan grondig herstel. Deze restauratie is betaald door de Vrienden van het Museum en het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap, de eigenaar van de Toramantel.

Toramantel 2Textielrestaurator Emmy de Groot in Amsterdam heeft de opdracht gekregen om de restauratie uit te voeren. Er zijn versieringen losgeraakt en er zijn oude reparaties die opnieuw en beter gedaan moeten worden. Uitgangspunt bij de werkzaamheden was het uiterlijk van het object zo goed mogelijk te herstellen en daarbij zo min mogelijk van het oorspronkelijke borduurwerk aan te tasten.

Culemborg Elisabeth Weeshuis Museum Toramantel 2016De beige/gele Toramantel is gemaakt door de vrouwen en meisjes van de Joodse gemeente te Culemborg in 1887. Dit is in het Hebreeuws aan de voorzijde te lezen, geborduurd in gouddraad. De tekst staat binnen een krans van bladmotieven met een kroon erboven. De versieringen bestaan uit metaaldraadborduursel over kartonnen vormen. In de kroon zijn ook imitatie edelstenen verwerkt (glas gevat in metaal). In de randen van de zijsplitten en van de openingen in de bovenkant zijn smalle passementen aangebracht van geweven zilverdraad. Waar beide panden samenkomen is aan weerskanten een klein lusje van hetzelfde materiaal. Aan het lusje kon de Jad worden gehangen.
Dergelijk passement is ook geplaatst over de naad in het midden van de bovenkant. Langs de bovenrand en op de onderkant van beide panden is zilverkleurige franje geplaatst, bestaande uit metalen spiraaltjes aan een geweven bandje. Over het geheel is het borduursel zwart geworden door oxidatie van zilver. Op enkele plaatsen is afwijkend metaaldraad gebruikt, dat licht afsteekt in zijn omgeving. Het staat niet vast dat het hier om restauraties gaat. Op één plaats heeft het lichtere draad een zekere onregelmatigheid, daar lijkt het wel een restauratie te zijn. Bij die reparatie zijn verschillende soorten garen gebruikt, hetgeen er op wijst dat er in meerdere stadia losrakende details zijn vastgenaaid.  Bij demontage van het voorpand bleek dat er onder de versiering een gedeeltelijke versteviging zit van een dubbele laag katoen, aangestreken met stijfsel.

Het Elisabeth Weeshuis Museum heeft de Toramantel sinds 2013 in langdurige bruikleen van het NIK. Al tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de voorwerpen uit de Culemborgse synagoge in veilige bewaring gegeven bij de Oudheidkamer. Bij het onderzoek Herkomst Gezocht waarin musea hun collecties beoordeelden op de verwerving van objecten in de Tweede Wereldoorlog, bleek de Toramantel in het bezit van het museum te zijn gekomen. Na dat het NIK hierover contact had opgenomen met het museum in Culemborg, is het NIK in haar eigenaarschap hersteld en is tegelijkertijd, in 2013, een bruikleen tot stand gekomen.

Reacties zijn gesloten.