Nog even en we zijn klaar met de Omertelling en vieren Sjawoe’ot. Waarom de Omertelling? Is het slechts te vergelijken met een klein kind dat de dagen aftelt tot zijn verjaardag?
Na de Uittocht uit Egypte trokken de Joden weg uit de slavernij op weg naar de berg Sinai om de Tien Geboden te ontvangen. Maar waren ze al rijp om Tora en Traditie tot zich te nemen?
Ieder mens is een product van zijn of haar opvoeding. Ieder mens wordt beïnvloed door de samenleving waarin hij of zij zich bevindt, ongeacht of hij of zij dat wil. Na de negatieve invloeden van de Egyptische cultuur gedurende honderden jaren, moesten de Joden van toen een proces van spirituele zelfreflectie doorstaan. Negen en veertig dagen zelfonderzoek, zichzelf bekijken, de diverse karaktereigenschappen van zichzelf onder het vergrootglas leggen en waar nodig: correctie! En dan op de vijftigste dag de ontmoeting met G’d op de berg Sinai. Ieder jaar weer tellen wij de negen en veertig dagen tussen Pesach, de Uittocht uit Egypte en Sjawoe’ot, de dag waarop herdacht wordt hoe meer dan 3300 jaar geleden onze voorouders eensgezind bij de berg Sinai stonden en Moshe Rabeenoe de berg beklom. Zelfreflectie, jezelf eerlijk en oprecht in de ogen durven kijken en waar nodig hard optreden om jezelf te verbeteren: dat is de periode van het jaar waarin wij ons nu bevinden en die ‘de Omertijd’ wordt genoemd.
Als wij kijken naar de Nederlandse scholen, naar de inburgeringcursussen, naar de AZC’s en naar de opvoeding die thuis aan kinderen wordt geven, dan zien wij met lede ogen dat er van alles wordt overgedragen aan kennis, maar aan gedrag en respect voor de medemens wordt vaak nauwelijks aandacht besteed. En dus kunnen zich racisme en antisemitisme ongestoord ontwikkelen. Waarden en normen behoren tot de historie! Alles mag en alles kan dreigt de basis van de Nederlandse moraliteit te worden.
Maar de Omertijd is er primair om naar onszelf te kijken. Hoe staat het met onze eigen zelfreflectie? De spiegel die wij onszelf moeten voorhouden? De correctie van de negatieve gevoelen in onszelf?
De eerste vraag die G’d stelde aan Adam was: “Waar ben je?” Beseffen wij dat die vraag voortdurend ook aan ieder van ons afzonderlijk wordt gesteld? Waar ben ik? Waar sta ik in dit leven? Hoe gaat het met mijzelf?
Onder de leerlingen van de beroemde Rabbi Akiva was een sterfte uitgebroken. Op de 33ste dag van de Omer stopte die sterfte. Waarom die sterfte? Deden zij iets verkeerd? Alle leerlingen waren stuk voor stuk grote geleerden met ieder zijn eigen specifieke begaafdheid en visie. Zulke grote geleerden, zulke goede mensen: waarom dan toch brak er een plaag uit onder hen?
Gebrek aan wederzijds respect! Ieder dacht gelijk te hebben, zag alleen zijn eigen weg en weigerde om zich in het denken van de ander te verplaatsen. En dat was hun fout. Juist als groot geleerde, hadden zij de potentie en de verplichting om ook de andersdenkende te kunnen begrijpen en te respecteren.
Geachte lezer: ik vermoed dat u mijn artikeltje deze keer weinig opwindend vindt. Waarom vermoed ik dat? Omdat bovenstaande niet actueel is, geen nieuwswaarde heeft en bovenal niets schokkends brengt.
En toch blijf ik aan bovenstaande woorden vasthouden. Want willen wij echt opgewassen zijn tegen bedreigingen van buitenaf dan moeten wij als Joodse Gemeenschap ook de broodnodige eensgezindheid bewaren. Eensgezindheid is ons sterkste wapen, ook als wij onderling van inzicht verschillen van elkaar.
Maar om dat spirituele wapen te verwerven, zullen wij toch echt aan onszelf moeten werken en weten dat de Eeuwige voortdurend aan ons vraagt:
Waar ben je? Waar sta je vandaag in dit leven? Ten opzichte van jezelf, ten opzichte van de Joodse gemeenschap, ten opzichte van Israël, ten opzichte van Tora en Traditie? Waar sta je, met wellicht een eigen unieke visie, maar zonder dubbele agenda!
Gut Jom Tov en nog vele jaren.
Binyomin Jacobs, opperrabbijn
