Opperrabbijn mr. drs. R. Evers
Natuurlijk. Als het gevaarlijk is om de wijn weg te pinken met de blote pink kan men hiervoor uiteraard een pipet gebruiken. Daar onze minhagiem belangrijk zijn moeten wij deze ook tijdens de moeilijke omstandigheden van verspreiding van het Coronavirus zoveel mogelijk proberen na te komen. Ook de symboliek van indopen van de vinger in de wijn spreekt boekdelen over de houding van het Jodendom tegenover het leed in onze omgeving.
Verheug je niet wanneer je vijand valt
Bij het uitspreken van de tien plagen is het gebruikelijk om een beetje wijn uit de beker te gieten of met de vinger wat druppeltjes wijn weg te pinken. In Psalm 23 wordt dankbaarheid voor overvloed geformuleerd met de frase “mijn beker loopt over”. Wanneer wij onze beker uitgieten bij de tien plagen symboliseert dit een gebrek, alsof wij iets missen of verloren hebben. De Egyptenaren moesten gestraft worden. Toch zijn wij niet blij wanneer anderen vanwege ons gestraft worden, ook al verdienen ze dat wel. “Verheug je niet wanneer je vijand valt” (Spreuken 24: 17). Daarom staat er bij Pesach ook niet de term “zeman simchatenoe – tijd van onze vreugde”. We vieren onze onafhankelijkheid, maar omdat dit ten koste ging van de Egyptenaren, onze gezworen vijanden, zijn we toch niet blij en staan we niet te juichen!
Het werk van Mijn handen (mensen) verdrinken en jullie willen zingen?
We gieten een beetje wijn uit de beker wanneer deze plagen worden vermeld. Rabbi Jechezkeel Abramsky benadert deze praktijk vanuit een Talmoedische gedachte (B.T. Megilla 10b): “Na het splijten van de Rode Zee wilden de Engelen G’d loven. Maar G’d zei tegen hen: het werk van Mijn handen (mensen) verdrinken en jullie willen zingen?”. Maar als het geen geschikte gelegenheid is om te zingen, wanneer mensen sterven, waarom hebben de Joden dan wel het lied van de zee gezongen (Sjemot 15)? Waarom was dit niet ongevoelig?
Blij met de nieuwe vrijheid
De Engelen waren slechts een niet betrokken, derde partij. Zíj werden niet persoonlijk bevrijd. Het Joodse volk echter wel. Zij vierden een persoonlijke bevrijding uit de hand van hun verdrukkers. Ze waren niet blij met de vernietiging van de Egyptenaren maar wèl met hun nieuwe vrijheid. De vier bekers wijn zijn ingesteld als uiting van vreugde over onze nieuwe vrijheid, het feit dat wij het volk van het Boek zijn geworden. Wij vieren onze eigen verheffing; niet andermans vernedering. Toch voelen wij aan, dat er erge dingen zijn gebeurd bij onze bevrijding. Ook met onze verdrukkers hebben wij medelijden. Daarom pinken wij een beetje wijn weg.
De boodschap is duidelijk. Giet een beetje uit de beker of gebruik een pipet!
