Rabbijn Jacobs: Hoewel ik mezelf geen groot financieel expert acht, kan ik me toch niet onttrekken aan een gedachte over de toestand in de wereld. Er schijnt van alles mis te gaan op de financiële markt. 
Eerst leefde er bij mij een uitbundige hoerastemming omdat de US dollar zo goedkoop werd en ik in euro’s nog steeds aanzienlijk minder schoolgeld hoef te betalen voor mijn studerende zoon in New York, maar door die goedkope US dollar schijnt de export vanuit Nederland onder druk te komen wat natuurlijk niet zo best is voor onze economie.
Daar bovenop worden door de extreem hoge voedselprijzen op de wereldmarkt mijn primaire levensbenodigdheden duurder. De voortdurende kredietcrisis veroorzaakt een heleboel onrust, en ik prijs me dan ook gelukkig dat ik momenteel niet naar de bank hoef voor een hypotheek. En ondanks die lage dollar wordt mijn benzine nagenoeg onbetaalbaar… .
Kettingreactie
Kort samengevat is dit mijn analyse van de huidige wereldcrisis op financieel gebied. Wellicht is deze analyse nogal ongenuanceerd, maar één ding is duidelijk: een ogenschijnlijk prettige verandering aan de andere kant van onze aardebol heeft een gigantische kettingreactie veroorzaakt die de totale mondiale wereldeconomie beïnvloedt, ook op plaatsen waar we die eigenlijk niet verwachtten.
Stil blijven zitten
Wat doen we eraan? Enerzijds niets. Als je geschoren wordt moet je stil blijven zitten, is een oude wijsheid. Maar anderzijds bewegen we ons op de financiële markt in de hoop om boven de misère uit te stijgen. Bewegingloos blijven zitten klinkt leuk, maar kan er ook toe leiden dat ik persoonlijk word meegesleurd in de val van de financiële ontwaarding.
Tussen stil staan en bewegen
Dit jaar is Rosj Hasjana als het ware ingepakt tussen de sidra Nitsawiem die we lezen op de sjabbat vóór Rosj Hasjana en de sidra Wajeelechg, de sjabbat ná Rosj Hasjana. Nitsawiem betekent stilstaan en Wajeeleg is juist het tegenoverstelde: in beweging zijn.
Wonderen
En daartussenin: Rosj Hasjana. De dag waarop het geschal van de sjofar centraal staat, symbool voor onze nesjomme, onze Joodse bezieling, die vanuit het diepst van ons zuivere innerlijk luidkeels uitroept: lieve G’d, help ons! Geef ons een goed en zoet jaar, gezondheid, innerlijke vrede, sjalom. Als we de sjofarklanken horen, vergeten we onze eigen berekeningen, beseffen we dat alles van Boven komt. We worden geacht naar de arts te gaan als we onverhoopt ziek zijn, maar de genezing komt uiteindelijk vanuit de Hogere regionen. Hij die keihard werkt, is niet per definitie rijk. En de luiaard kan soms zeer vermogend zijn. En toch moeten we werken, nadenken, ons verstand gebruiken. Blindelings op een wonder vertrouwen is onjuist en niet toegestaan. Maar wonderen bestaan wél.
Vreugde en verdriet
In de Tora wordt gesproken over vreugde en verdriet, over onze aartsvader Jacob en over zijn snode broer Esav, over het Paradijs en over de slang, over bevrijding en slavernij. Goed en kwaad, zijnde een onderdeel van de tekst van de Torah, zijn beiden G’ddelijk, want iedere vertelling, elk woord, elke letter uit de Torah is heilig. Indien één letter ontbreekt of onvolledig is, is de Torah niet meer kosjer. Ook als die ene letter een letter is van Esav of van de slang of van een gebeurtenis die alleen maar negatief en slecht is.
Maar in het aardse bestaan en in het dagelijks leven zijn er verschillen, tussen goed en kwaad, tussen gezond en ziek, tussen vreugde en verdriet.
Financieel advies
Mijn financieel advies is duidelijk: afwachten en in beweging blijven. Wanneer actie en wanneer pas op de plaats? Daarvoor hebt u verstand en gevoel gekregen en wellicht ook bekwame financiële adviseurs. Maar tegelijk dient u te beseffen dat we uiteindelijk van Boven afhankelijk zijn.
En dit is ook de boodschap van Rosj Hasjana: enerzijds gewoon werken en gezond verstand gebruiken. Soms even niets doen, dan weer vooruit gaan. Maar anderzijds weten dat wij niet alles in de hand hebben. Uiteindelijk worden zaken Boven beslist en is op dat niveau ook de sluwe slang uit het Paradijs, symbool van het kwaad, een onderdeel van ons zijn hier op aarde.
Acceptatie
Als we dit beseffen en tot ons nemen, kunnen we leven in een wereld met vreugde en helaas ook onverhoopt verdriet. Door de acceptatie wekken we in onszelf een innerlijke rust op.
We zijn dan ook in staat om een diepgaand meningsverschil te relativeren en te voorkomen dat een verschil van inzicht ontaardt in een langdurige ruzie en schadelijke magloukes.
En die innerlijke vrede, resultaat van een diepgaand gezwoeg, leidt tot de echte en ultieme sjalom, de tijd van vrede voor ieder mens, voor Israël en voor de gehele wereld, bimheera wejameenoe, spoedig in onze dagen!
Lesjana towa oemetoeka, een goed en zoet jaar!
Binyomin Jacobs, hoofdrabbijn
