In Israël is een dagboek gevonden waarin de joodse fabrikant Jacob van Esso uit Meppel zijn onderduikperiode bij loodgieter Hulsbergen heeft bijgehouden in devorm van brieven aan zijn eveneens ondergedoken kinderen.
De Meppeler historicus Thijs Rinsema ontcijfert het handschrift om het in boekvorm uit te geven.
Jacob van Esso was voor de oorlog eigenaar van een goed renderende zakkenhandel en woonde met zijn gezin aan het Zuideinde. De hele familie Van Esso heeft de oorlog als onderduiker overleefd, op zoon Benno na, die is verraden en naar de vernietigingskampen is gevoerd.
De onderduikperiode bij loodgieter Hulsbergen in de Hoofdstraat omvat de periode vanaf 2 oktober 1942 tot eind oktober 1943. Samen met zijn vrouw Johanna Salomons dook Jacob van Esso onder bij Hulsbergen. Zij bewoonden daar gedurende een jaar een klein kamertje op de bovenste verdieping aan de voorzijde van het winkelpand. Van daar zagen zij hoe hun Meppeler geloofsgenoten een dag na hun onderduik werden weggevoerd.
Na de oorlog heeft zoon Eddy van Esso tot in de jaren tachtig de zakkenhandel in Meppel geëxploiteerd. Een dochter en zoon zijn na de oorlog naar Israël geëmigreerd en hebben altijd in een kibboets gewoond. Daar is enkele weken geleden de zoon van Jacob van Esso overleden. Bij het ruimen van de boedel vonden de kinderen een aantal schriftjes, waarin het dagboek was bijgehouden. ‘Toevallig was een familielid van de mensen, die hen in Schiedam onderdak hadden geboden, op bezoek en die herkende de waarde van de vondst. Dat zagen die kinderen helemaal niet, want zij spreken en schrijven alleen maar Engels en Hebreeuws. Weliswaar wilden de kinderen deze nalatenschap schenken aan een Israëlisch oorlogsinstituut, maar dan hadden wij hier in Meppel nooit van het bestaan geweten’, zegt Rinsema tegenove een regionaal dagblad. Rinsema schreef een dik standaardwerk over de Meppeler joden. Het dagboek houdt op, wanneer het echtpaar Van Esso zich in 1943 herenigt met de drie overgebleven kinderen in Schiedam.
Naast de Nederlandse uitgave verschijnt een kleine Engelse oplage. Speciaal voor nazaten van de familie Van Esso en documentatiecentra in Israël. De gemeente Meppel staat garant voor die kosten. De Nederlandse uitgave verschijnt volgend jaar bij uitgever Historie in Perspectief.
Meer over Joden in Meppel:
Lot familie Van Esso-Salomons
Lot Meppeler Joden centraal bij NOS op 4 mei
Meppel Woldstraat – Joodse buurt
Meppel, de Tweede Wereldoorlog en de Joden.
Joods Monument Meppel, over de geschiedenis van de weggevoerde gezinnen.
