Een tafelkleed is van Edam naar Chicago verhuist. Daar hoort het thuis want daar blijkt een niet eerder getraceerde overlevende Joodse inwoner van Edam te wonen.
Enkele jaren geleden is op de NIK-begraafplaats in Edam een monument onthuld met de namen van de weggevoerde Joodse inwoners van het IJsselmeerstadje. Dit initiatief van Ger Gobes en Erik Besseling bracht oorlogsoverlevende Michael Levy / Lowenthal (69) een tafelkleed van zijn omgekomen ouders en enkele kaarten uit de kampen terug.
Rachels kinderen
Besseling schreef ter gelegenheid van de onthulling een boek, Rachels kinderen, over de moord op de Edammer Joden, waaronder de ouders van Levy/Lowenthal, een in 1937 uit Duitsland gevlucht echtpaar dat zich in Edam vestigde. Michael werd na de oorlog geadopteerd door familie in Chicago waar hij nu nog leeft onder de adoptienaam Lowenthal.
De titel van het boek verwijst naar een in de jaren ’50 geplaatst monument bij de begraafplaats dat tot uitdrukking geeft dat aartsmoeder Rachel weent over haar weggevoerde kinderen.
Foto van het gezin
Toen Lowenthal vorig jaar een bezoek bracht aan Edam ontdekte hij de herinneringssteen met de namen van zijn ouders op de Joodse begraafplaats. Hij kreeg inzage in het boek van Besseling waar een foto van het gezin is opgenomen en kreeg via een plaatselijke krant contact met de auteur. Die is deze maand in Chicago op bezoek geweest en heeft Lowenthal de briefkaarten en het tafelkleed overhandigd. Lowenthal heeft slechts vage herinneringen aan het leven in Edam, dat hij met zijn ouders in 1942 op last van de Duitsers moest inruilen voor een verblijf in Amsterdam.
Oude Edammers
Erik Besseling wist dat het kind de oorlog had overleefd, maar had geen notie van diens verdere leven, waardoor hij ook niet bij de onthulling van het monument heeft kunnen zijn. Over diens eerste levensjaren kon hij Lowenthal echter meer vertellen dan de betrokkene zelf, doordat Besseling diverse oude Edammers had geïnterviewd voor zijn boek. daaronder ook de inmiddels overleden bedrijfsleider Andre van Mierlo. Hij had de leiding in een door de vader van Michael Levy gestichtte fabriek in Edam die werk bood aan 40 medewerkers.
Voedsel
De brieven en briefkaarten die Besseling aan Levy overhandigde waren afkomstig uit de nagelaten bezittingen van Van Mierlo, evenals het tafelkleed.
Volgens Besseling reisde Van Mierlo iedere week met voedsel naar Amsterdam waar hij het gezin van zijn werkgever bezocht en in leven hield. Het gezin levy werdop transport gesteld naar Vught, vandaar naar Westerbork om uiteindelijk in Bergen Belsen terecht te komen. Daar stierven de ouders vijf maanden voor de bevrijding door ziekte, zo herinnert de nu 69-jarige zoon zich.
Een gezin met zes kinderen ontfermt zich over de dan 7-jarige jongen. Na de bevrijding komt hij via een grootmoeder in Zwitserland uiteindelijk in Chicago terecht.
