Deze week wordt de bevrijding van Auschwitz herdacht. De VN heeft voor 27 januari jaarlijks een internationale Holocaustdag uitgeroepen. Clingendael-politicoloog Alfred Pijpers betoogt in Trouw dat zeker nu Auschwitz binnen de grenzen van de EU ligt, het op zijn minst opmerkelijk is dat noch in de grondslag noch in de gesneuvelde grondwet van de Unie er aandacht is voor het Jodendom. Van de zes miljoen omgekomen joden tijdens de Tweede Wereldoorlog is een aanzienlijk deel vermoord in en mede door de landen die in 2004 zijn toegetreden tot de Europese Unie, of dat binnenkort gaan doen.
Volgens politicoloog Alfred Pijpers stelt het Europese burgerschap pas iets voor wanneer Nederlanders, Italianen, Polen, Litouwers en Grieken Auschwitz niet langer als een overwegend Duits probleem ervaren, maar als een echte Europese hypotheek.
Omdat veel Europeanen medepleger waren van de Holocaust, betoogt Pijpers, zou de Europese Unie als het ware een deel van de Duitse erfzonde op zich moeten nemen. Pijpers citeert de joodse filosofe Dr Diana Pinto die ooit opmerkte dat de Europese Unie wel een Frans-Duitse maar geen Europees-Joodse verzoening kent. De ietwat belabberde relatie tussen de EU en Israel is daar een symptoom van.
Als er gemeenschappelijke Europese waarden zijn, is er dan ook niet zoiets als een collectief Europees geweten. Pijpers stelt die vraag na eerst land voor land te hebben opgesomd in welke mate de inwoners met de Nazi’s participeerden in de vernietiging van hun eigen Joodse buren.
