Het NIK fungeert al sinds jaar en dag als parapluorganisatie voor alle Joodse Gemeenten. Een uitgangspunt hierbij is dat alle leden zich aansluiten bij de Joodse Gemeente, die hoort bij de plaats waar men woont. Het komt voor, dat er in ons land Joden zijn, die de band met de kehilla waar men is opgegroeid en/of men lang gewoond heeft, willen vasthouden. In veel gevallen is er ook de wens om na 120 jaar begraven te worden op de Joodse begraafplaats van de Gemeente waar men die band mee heeft. Om aan deze gevoelens tegemoet te kunnen komen, bieden Joodse Gemeenten in Nederland de mogelijkheid om een bijzonder lidmaatschap aan te gaan, ook wel “buiten-”, “buitengewoon” of “honorair” lidmaatschap genoemd.
Deze bijzondere vorm is uitsluitend mogelijk in combinatie met het “gewone” lidmaatschap in de kehilla van inwoning. Binnenkort zal het NIK Reglement het ook formeel mogelijk maken dat kehillot onderling afspraken kunnen maken – én vastleggen! – waarbij van deze regel kan worden afgeweken, maar dit betreft dan de uitzonderingen, die de regel bevestigen. In het algemeen – en zeker voor lidmaatschappen tot en met 2004 – wordt van leden verwacht dat hun steun en bijdrage in de eerste plaats uit gaat naar de Joodse Gemeente, waar men woont.
In de afgelopen anderhalf jaar is geconstateerd dat deze regel soms wel en soms niet werd gehanteerd en is er de nodige moeite gedaan om met kehillot en met betreffende leden een rechtvaardige en consequente situatie te creëren. Dit proces is nog niet ten einde.
Wél is intussen geconstateerd dat er een groep is voor wie toepassing (zonder meer) van deze regel vaak onredelijk is en dat is de groep van personen die verhuisd zijn naar een (Joodse) zorginstelling. Voor hen geldt nu dat zij gewoon lid kunnen zijn van de Joodse Gemeente waar de historische en emotionele banden mee bestaan. In het bijzonder gaat dit dus over bewoners van Beth Shalom – inclusief de aanleunwoningen – in Amsterdam, van het Mr. Visserhuis in Scheveningen en van de Sinai Centra in Amersfoort en Amstelveen. Leden die op grond van deze uitzonderingsmogelijkheid hun lidmaatschap wensen om te zetten, kunnen dit aan betreffende kehillot kenbaar maken. Het in 2005 ‘teveel’ betaalde aan Kerkelijke Bijdrage kan, op verzoek, worden teruggestort.
