NIK-voorzitter Ben Blog richtte zijn blik op de toekomst toen hij het woord voerde bij de herinwijding van de Arnhemse hoofdsynagoge op 23 november. Deze dienst vond plaats in aanwezigheid van rabbijnen en bestuurders van tal van andere Joodse Gemeenten en het IPOR-ressort. Eerder was de koningin aanwezig bij de oplevering van de synagoge na de restauratie.
Twee functies
“De sjoel vervult een centrale rol. Het is het Ohel Moed, het gebedshuis, waarin we ons naar het oosten, naar Erets Jisraeel en Jeroesjalaim richten. Het is tevens het Beth Knesset, het huis van samenkomst,” zo beschreef NIK-voorzitter Ben Blog het belang van het Joodse bedehuis. “Die twee functies worden door alle Joodse Gemeenten binnen ons Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap aangeboden ter versterking van de Joodse identiteit, voor onderwijs, om te lernen en voor bijeenkomsten met aandacht voor onze Joodse kennis en cultuur, onze religie, onze feestdagen en onze gebruiken.
Ondersteunen
Wij beschikken in het gehele land over gemotiveerde bestuurders en enthousiaste rabbijnen en rabbinale functionarissen, die er gezamenlijk in slagen de genoemde twee functies te bieden. Sinds de jaren van de Sjoa staan telkens weer bestuurders op, die bereid zijn opengevallen plaatsen te vervullen. Dat geldt voor de grotere steden en in het bijzonder voor de Mediene. Het NIK, de Permanente Commissie en het IPOR-bestuur en -rabbinaat zetten zich continu in om in de mediene actieve gemeentebestuurders en rabbinale functionarissen te ondersteunen. Dat doen wij ook graag hier in Arnhem. Sterker nog, met het bestuur van Arnhem zijn wij in gesprek getreden over intensivering en uitbouw van de activiteiten. De sjoel kan dan wederom een centrale rol vervullen in het Joodse leven in Arnhem en zal als magneet werken op alle Joden, die in de regio Arnhem woonachtig zijn.”
Ook keek Ben Blog terug op het historische verleden van de Arnhemse Joodse gemeenschap en haar fraaie synagoge. “Vandaag neemt de Joodse Gemeente Arnhem deze prachtige sjoel weer in gebruik.”
Arnhem is een van de plaatsen waar Joden al in de middeleeuwen gevestigd waren. “Zij worden genoemd in 1237, oftewel 766 jaar geleden, ze worden genoemd in 1339 en in 1349. In de vijftiende eeuw zou er een joodse begraafplaats hebben bestaan en in 1799 werden twee panden aan de Bentincksteeg en aan de Kerkstraat, hier niet ver vandaan, tot synagoge/Sjoel verbouwd.”
De Arnhemse sjoel is exact 150 jaar geleden, in 1853 nieuw gebouwd op historische grond. “Naar verluidt is het de geboorteplek van Jonas Daniël Meijer, telg uit het befaamde huis van Benjamin Cohen, voorvechter van de emancipatie, grondlegger van het centraal organiseren der Joden in wat nu heet het: Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap. Tevens leverde hij een belangrijke bijdrage aan de totstandkoming van de Nederlandse Grondwet na de Franse tijd.”
Grote dank, grote lof
Uiteraard ging Blog ook in op het restauratieproces en de grote rol van de Stichting Arnhemse Synagoge hier in. “Op 8 oktober j.l. waren wij hier in aanwezigheid van Koningin Beatrix bijeen voor de overdracht van de sjoel door de Stichting Arnhemse Synagoge aan het bestuur van de Joodse Gemeente Arnhem. Onze grote dank gaat uit naar een groot aantal Arnhemmers, organisaties, bedrijven en particulieren,die zich in de afgelopen zes jaar belangeloos hebben ingezet voor de restauratie van de sjoel. Het bestuur van de Stichting komt alle lof toe voor het initiatief en voor het mooie resultaat. De drijfveer voor het stichtingsbestuur, zo verklaarde de voorzitter de heer Schoevaers tijdens de plechtigheid op 8 oktober, was de wens, om een monument, het eerste monument in Arnhem ter nagedachtenis van de weggevoerde Arnhemse Joden, te bouwen.”
Gemengde gevoelens
Blog gaf aan daarom met gemengde gevoelens de herinwijding bij te wonen. “Ik ben blij dat we vandaag de sjoel weer in gebruik kunnen nemen, maar ik sta hier ook met weemoed en droefenis. Weemoed, juist omdat we ons beseffen dat deze sjoel een monument vormt voor de Arnhemse Joden die niet terugkeerden uit de donkerste gruweljaren van de Sjoa.”
Die droefenis had ook betrekking op de nauwelijks een week eerder gepleegde aanslagen op twee synagogen in het Turkse Istanbul. “In Istanbul werden op Sjabbatochtend verschrikkelijke aanslagen gepleegd op twee sjoels en hun bezoekers, terwijl in een ervan een Bar Mitswa werd gevierd.”
Droefenis noemde hij ook omdat in Europa, met inbegrip van Nederland het antisemitisme de kop opsteekt. “De Joodse gemeenschappen in Israël en Europa worden aangevallen, maar zoals altijd in onze eeuwenlange geschiedenis, zullen wij ook nu weer zoveel veerkracht tonen, dat wij voort zullen gaan op de lange weg van onze tradities en onze geschiedenis.”
