De expositie ‘Joods leven in het Westland’, die nu te zien is in het Westlands Museum wordt verlengd tot 15 september 2007. Deze expositie is georganiseerd omdat het dit jaar tweehonderd jaar geleden is dat er een zelfstandige synagoge voor de joodse gemeenschap in het Westland werd gesticht.
Zo omstreeks 1750 vestigen zich enkele joodse families in het Westland. Dat gebeurde het eerst in ’s-Gravenzande. Niet veel later vestigden zich ook enkele families in Naaldwijk. Het waren over het algemeen uit Duitsland afkomstige joden die zich in het Westland vestigden als slachter. Aan het eind van de 18de eeuw was het aantal joodse ingezetenen zo gegroeid dat de behoefte gevoeld werd om een eigen kerkelijke gemeente op te richten. Wanneer deze joodse gemeente gesticht werd is niet bekend, maar waarschijnlijk gebeurde dat in het laatste kwart van de 18de eeuw. De religieuze joodse bijeenkomsten werden gehouden in een zogenaamde huis-synagoge. De eerste huis-synagoge was in ’s-Gravenzande bij Mozes Jacob van Praag, die woonde aan de Vaart (nu het Vaartplein).
Het lage pand rechts is de joodse school aan de Molenstraat te Naaldwijk, ca. 1925.
Nadat Mozes Jacob van Praag was overleden ging de leiding van de Joodse Gemeente over op Hijman Emanuël (de Bok) uit Naaldwijk. Zijn huis aan het Marktveld (nu Wilhelminaplein) werd toen ingericht als synagoge. Kort daarna ging men op zoek naar een gebouw om een zelfstandige synagoge te stichten. Dat gebouw werd in 1806 gevonden toen de kapel van het Heilige Geesthofje voor afbraak werd verkocht. Het bestuur van de Joodse Gemeente wist het gebouw te verwerven, waarna het verbouwd werd tot synagoge en in juli 1807 officieel geopend kon worden.
In 1794 had de Westlandse Joodse Gemeente al een eigen begraafplaats in gebruik genomen op de Geest achter Naaldwijk. De begraafplaats aan de Opstalweg werd in 1849 vergroot en later bouwde men ook een ‘lijkenhuisje’.
De Joodse Gemeente bestond toen al lang niet meer. Vanwege een sterk teruglopend ledental werd de Westlandse Joodse Gemeente omstreeks 1920 opgeheven. De overgebleven leden sloten zich aan bij de Nederlands Israëlitische Gemeente van Den Haag waarna in 1924 ook de bezittingen van de Westlandse gemeente overgedragen werden aan de Haagse gemeente.
De expositie geeft een beeld van de joodse gemeenschap, het leven van de verschillende families en de synagoge, alles geïllustreerd met foto’s, voorwerpen, schilderijen en verhalen. Extra aandacht gaat uit naar het werk van de beeldend kunstenaar Anton van Tijn (1863-1943), geboren en getogen in Naaldwijk, maar die sinds 1892 woonde en werkte in Parijs. Hij schilderde in de stijl van de School van Barbizon, met haar liefde voor het uitbeelden van de natuur.
WESTLANDS MUSEUM
Middel Broekweg 154 Tel: 0174 – 621 084
2675 KL Honselersdijk Internet: www.westlandsmuseum.nl
Toegangsprijzen: volw. € 3,00; 65 plus € 2,50; kind t/m 18 jaar € 1,50; Museumkaart gratis
Het Westlands Museum is het gehele jaar geopend van dinsdag t/m zaterdag van 14.00 – 17.00 uur; elke eerste zondag van de maand van 13.00 – 17.00 uur; gesloten op nationale feestdagen.
