De Turks-islamitische beweging Milli Görus Noord-Nederland heeft een nieuwe leiding. Daardoor is de vrees ontstaan dat de Westermoskee in de Amsterdamse migrantenwijk De Baarsjes in handen komt van fundamentalisten. Het bedehuis in aanbouw is ontworpen door een Joods architectenechtpaar. De start van de bouw werd in februari verricht door minister Donner van Justitie. De vertrokken directeur is bezorgd over de toekomstige koers van Milli Görus.
Het Duitse hoofdkantoor van Milli Görüs in Keulen geldt als militant en zeer conservatief. De invloed op de Turkse gemeenschap in Duitsland is groot, en de inlichtingendienst daar houdt de Turkse islamisten dan ook scherp in het oog. Volgens sommige berichten werden Joden in 1996 in de Milli Gazette nog aangeduid als ‘bloedzuigende vampiers’, en waren westerse landen ‘instrumenten in de handen van de geheime wereldwijde joodse samenzwering’. Overigens publiceren de laatste jaren Duitse Milli Görüs-aanhangers geen antisemitische uitspraken meer, vanwege de problemen die Milli Görüs daarmee in het verleden in Duitsland kreeg.
Nadat eerst een nieuw bestuur was geïnstalleerd, werd de overname gecompleteerd met de benoeming van een nieuwe directeur, in de persoon van de 42-jarige treinmachinist Öner Hamurcu, voorzitter van de Turkse moskee in Amersfoort. Milli Görus Noord-Nederland heeft ongeveer 30.000 leden en 23 moskeeën.
Grotere invloed
Volgens NRC-redacteur A. Olgun weigerde het bestuur van Milli Görus Noord-Nederland een statutenwijziging door te voeren die tot grotere invloed van het Duitse hoofdkantoor zou leiden. Duitsland wilde ook dat het Nederlandse bestuur directeur Karacaer zou ontslaan. Die vertrok uiteindelijk uit eigen beweging. Haci botste regelmatig met een deel van zijn achterban en het hoofdkantoor, die onder meer vonden dat hij te open met de Nederlandse media omging.
Haci Karacaer vertrok naar eigen zeggen wegens ‘vermoeidheid’. In de Volkskrant zegt Karacaer ‘niet helemaal gerust’ te zijn over de toekomst van Milli Görüs in Nederland. Bestuurslid Kabaktepe die al in het bestuur zat toen Karacaer directeur was: ‘Wij zijn inmiddels veel te gedemocratiseerd om ons door Milli Görüs in Keulen met de rug naar de samenleving te laten zetten.’ De nieuwe voorzitter zegt: ‘We hebben ideologische banden met Keulen’. De vertrokken Karacaer op zijn beurt spreekt van ‘een coup’ en ‘het aan banden leggen van autonome Milli Görüs-afdelingen’. Karacaer: “Het nieuwe bestuur moet de samenleving uitleggen waar het conflict over gaat. Het is niet geloofwaardig als Milli Görüs Duitsland het oude bestuur heeft weggestuurd omdat er geen draagvlak zou zijn. Terwijl het nieuwe bestuur blijft herhalen dat ze mijn beleid voort willen zetten.”
In 1998 wijdde de toenmalige BVD (nu: AIVD) een rapport aan politiek-islamitische organisaties in Nederland. De BVD definieertde de politieke islam als volgt: “Zoals de islam een allesomvattende wereldbeschouwing is, zo pretendeert de politieke islam antwoorden te bieden voor alle levensterreinen; religie, recht, cultuur, politiek en staat zijn in deze visie een onlosmakelijke eenheid. De politieke islam biedt een religieus gefundeerd universalisme, waarbij het individu ondergeschikt is aan het collectieve belang, te weten de absolute onderwerping aan de wil van Allah”.
Het rapport bespreekt meer dan tien organisaties, die onderling sterk variëren in grootte. Ook Milli Görus komt, toen nog voor dat de Karacaer-koers insloeg, aan de orde: “Milli Görüs (Nationale Visie) of Nederlandse Islamitische Federatie (NIF) – Milli Görüs is nauw gelieerd aan de onlangs in Turkije verboden Welvaartspartij. Het streven is erop gericht om langs democratische weg islamisering van de Turkse staat en samenleving te bewerkstelligen. Naar eigen zeggen heeft Milli Görüs in Nederland een aanhang van 40.000 personen. Ruim 32.000 daarvan moeten als sympathisanten beschouwd worden. Eind juni vond in de Amsterdam ArenA een bijeenkomst van Milli Görüs plaats. Spreker was o.a. Necmettin Erbakan, leider van de Welvaartspartij.
Frans-Joods
Het Frans-Joodse architectenechtpaar Marc en Nada Breitman werd uitgekozen om de moskee te ontwerpen. Zij hebben een uitvoering in Amsterdamse School-stijl gekozen, compleet met de karakteristieke rode bakstenen als herkenbare materiaalsoort. De rode bakstenen worden wel met een oosters koepeldak en bijbehorende 43 meter hoge minaret afgerond.
Naast een moskee, komen er winkels, kantoren en voorzieningen (merer dan 2.000 m2), 99 woningen en een parkeerkelder voor 242 auto’s in het bouwcomplex. De ontwikkeling is tot stand gekomen in een samenwerking tussen het moskeebestuur van Aya Sofia, een woningbouwvereniging en het stadsdeelbestuur.
Namens het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap was Marijke Slager bij de kick off van de bouw in de Baarsjes aanwezig.
Minarethoogte
De hoogte van de minaret heeft, net als bij moskeebouw elders in Nederland, tot verhitte discussie geleid. Een comité onder leiding van ouddeelraadswethouder Boels heeft eerst ernstig bezwaar gemaakt tegen een nog hogere bouwhoogte, om zich uiteindelijk op grond van arbitrage neer te leggen bij een 43 meter hoge ranke toren. Daarmee gaat de Turkse minaret een beeldbepalend element vormen in de stadswijk.
Hollandse sjoel-bouw
De Westermoskee past qua ontwerp min of meer in het Amsterdamse straatbeeld voor de buurt waar deze wordt gebouwd. In Rotterdam heeft de bouw van een moskee die qua ontwerp volledig losstaat van de omgeving, geleid tot een blik op hoe sjoels worden gebouwd. Een ingezonden brievenschrijver merkte op dat in tegenstelling tot het Rotterdamse moskee-ontwerp, sjoels wel qua bouwstijl gewoon Nederlands aandoen, met hier en daar een uitzonderlijk element.
