UPDATE Het kruismonument aan de Baarsjesweg in Amsterdam is verwijderd in verband met bouwwerkzaamheden. Het keert in tegenstelling tot eerder stadsdeelbesluit toch terug. Islamitische en joodse deelnemers aan de jaarlijkse herdenking zien liever een neutraler monument. Dat komt er ook, in 2008.
Het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes laat het officiële 4 mei herdenkingsmonument aan de Baarsjesweg terugkeren. Er komt daarnaast een nieuw ontworpen monument van neutralere aard. Het Oorlogskruis wordt tijdelijk verplaatst naar het Columbusplein. Op het Columbusplein komt het monument bij de basisschool Dr. J. Th. De Visser te staan. De school heeft het monument geadopteerd. Het huidige kruis met daarop de tekst Aan hen die vielen, moet wijken vanwege bouwwerkzaamheden voor de nieuwe Westermoskee, woningen en bedrijfsruimten.
Het kruis keert toch terug na tal van protesten tegen het voornemen het te vervangen voor een kruisloos monument. Dit laatste op verzoek van met name moskeeen in de buurt; een joodse participant in het 4-5mei overleg sloot zich bij die wens aan.
Op veel plaatsen in het land zijn kort na de oorlog witte herdenkinkingskruisen opgericht, zoals HIER in Rotterdam.
Bezwaar
Toen een tijdelijke verhuizing van het monument in het 4/5 mei-comité De Baarsjes aan de orde kwam, bleek vanuit de Pakistaanse moskee er bezwaar te zijn tegen het kruis, vanwege de christelijke connotatie. Een opvatting die vanuit de Marokkaanse en Turkse moskee werd gedeeld. Een Joodse participant in het 4/5 meicomité sloot zich bij het pleidooi voor een geheel nieuw ontwerp aan.
Alle slachtoffers
Omdat onduidelijk is wat de oorsprong van het monument is, en het klaarblijkelijk alle slachtoffers van de Duitse bezetting in de omgeving van het monument wil herdenken, werd besloten om niet langer rond een kruisbeeld te herdenken, maar een ander monument te vervaardigen. De herdenking van de doden uit de Tweede Wereldoorlog zal ook bij dat nieuwe monument op 4 mei centraal staan.
Niet zeker
Comité-voorzitter Voetberg stelt dat het niet zeker is dat het monument werd opgericht omdat aan de Baarsjesweg een vader met zijn zoon door de Duitsers werden gefusilleerd. Dat blijkt niet uit contacten in de buurt of bestudeerde documentatie. Naar zijn indruk is het een algemeen herdenkingsmonument, waaraan in de buurt na de oorlog behoefte was.
Veranderd
Sindsdien is de samenstelling van de bevolking drastisch veranderd. Voetberg vond dat wanneer de buurt nu aan een ander monument behoefte heeft, aan die wens gehoor dient te worden gegeven. Het deelraadsbestuur heeft in tweede instantie besloten dat er wel een nieuw monument komt, maar het oude kruis dus wel terugkeert.
De herinnering aan ’40-’45 in de buurt De Baarsjes blijft voorop staan, aldus Voetberg. Het comité, waarin ook de drie moskeeën participeren, organiseert in dat kader ook van jaar op jaar activiteiten waarin aandacht wordt geschonken aan de uit De Baarsjes weggevoerde Joodse buurtgenoten.
