De Ondergang, het meesterwerk van de historicus Jacques Presser, is op 3 mei in de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam voor de tweede keer, exact veertig jaar na de eerste presentatie, uitgereikt aan oud-verzetsman Piet Meerburg en Tweede Kamervoorzitter Frans Weisglas.
Zelf zei Presser ooit dat De Ondergang in bloed is geschreven.
Uitgeverij Aspekt en het CIDI hebben de relaunch mogelijk gemaakt, in een oplage van 3.000 exemplaren.
“Presser schudde Nederland wakker van de sfeer van louter verzet tegen de nazi-bezetting,” zei CIDI-directeur Ronny Naftaniel bij de boekpresentatie.
Presser was zelf onderduiker, diens vrouw kwam in Sobibor. De historicus Presser ontving de overheidsopdracht om de vernietiging van de Joden te beschrijven van toenmalig RIOD-directeur dr Loe de Jong. Hij zou er 15 jaar over doen en een aanschakeling vervaardigen op grond van honderden getuigenissen. Veel later zijn persoonlijke getuigenissen ook op andere wijze een grote rol gaan spelen, onder meer door de vele egodocumenten die over de Holocaust zijn verschenen, door het project Survivors of de Shoa waarin op initiatief van de filmregisseur Steven Spielberg overlevenden voor de camera hun relaas hebben gedaan, en door het recent voorlezen van de namen van de vanuit Nederland weggevoerde Joden.
Presser kwijnde weg bij het aanhoren van de getuigenissen en vertrok op vrijdagmiddag doodsmoe en lijkbleek van zijn werkkamer naar huis.
Het eerste exemplaar van De Ondergang in heruitgave werd uitgereikt aan Tweede Kamervoorzitter Frans Weisglas. Die merkte daarbij op dat bij de presentatie veertig jaar geleden Loe de Jong een toespraak had geschreven voor minister Vrolijk van Cultuur. De door De Jong daarin opgenomen passage over medeschuldigheid van de Nederlanders werd door Vrolijk in de uiteindelijke tekst geschrapt. Pas bij het bezoek van de koningin aan de Knesset in Jeruzalem medio jaren ’80 en in maart van dit jaar bij de opening van een nieuw museum in Jad Vashem in de Israelische hoofdstad waar premier Balkenende sprak, werd aan dit aspekt van de Jodenvervolging wèl aandacht geschonken. Zo merkte Weisglas op. [Lees HIER zijn volledige toespraak.]
Bij de heruitgave waren onder meer de oudminister van binnenlandse Zaken, Ed van Thijn, oudminister van Cultuur Aad Nuis, de rabbijnen R. Evers en J.S. Jacobs, oudvoorzitter van het Joods Historisch Museum Ted Musaph-Andriesse, de historicus professor Lipschits en het aankomend Tweede Kamerlid Anton van Schijndel aanwezig.
