Op de website www.joodsmonument.nl staan de gegevens van alle Joden uit Nederland die in de Tweede Wereldoorlog zijn vervolgd en zijn omgebracht.
Het digitale archief is sinds woensdag 28 april online te bekijken. Het doel van de website is het levend houden van de herinnering aan de omgekomen joden uit Nederland en Joodse mensen in staat stellen hun wortels te zoeken en te vinden. Van elk Joods gezin staat een biografie; een zo gedetailleerd mogelijke beschrijving van hun leven in het digitale archief. In totaal gaat het om de biografieën van 103.770 Joden die tijdens de oorlog omgekomen zijn.
Het digitaal Joods monument is tot stand gekomen onder leiding van prof dr Isaac Lipschits, oud-hoogleraar geschiedenis, met geld dat in het kader van rechtsherstel met betrekking tot in de Tweede Wereldoorlog onteigend Joods bezit aan de Joodse gemeenschap ter beschikking is gesteld door de verzekeraars.
Bestuursvoorzitter Fred Ensel vertelde bij de lancering van de site dat het 25.000 mensuren heeft gekost om de site met gegevens te vullen. Daartoe zijn meer dan 7.000 bronnen geraadpleegd en, om het vinden van de locaties waarop de omgekomen Joden hebben gewoond te vergemakkelijken, 24.700 straten van een postcode voorzien.
Professor Lipschits zette bij de presentatie van de site uiteen dat het joodsmonument.nl de Joodse gemeenschap aan de vooravond van de deportaties wil portretteren en eren. Lipschits zei voor die gemeenschap, van het interbellum, grote affectie te hebben. OOk ging hij in op het misdadigerschap van de Joden. Daarmee duidde hij hun gedragingen aan om hun leven te reden maar die – uiteraard! – in strijd waren met de door de Duitsers opgelegde regels. Zo werden de ouders van Lipschits gepakt als onderduikers en als misdadigers vermeld in het algemeen politieblad: verdacht van het zich onttrekken aan evacuatie. Het algemeen politieblad is een van de bronnen die is geraadpleegd voor het joodsmonument.
De website werd gelanceerd in de voormalige synagoge aan de Uilenburgerstraat in Amsterdam. “Ik wilde persé dat het hier zou plaatsvinden,” zei Lipschits. “Midden in de oude Jodenbuurt.” Tijdens de presentatie zette de hoogleraar uiteen hoe dichtbevolkt de buurt, ja zelfs de straat waar de synagoge is, met Joden was bevolkt. Drie Joode gezinnen op een trap in de Uilenburgerstraat. Ze staan met hun weggevoerde kinderen op de site van het joodsmonument.
In de Uilenburgerstaat staat een basischool, schuin tegenover de sjoel. Lipschits zei dat het goed zou zijn wanneer groep 8 van die school de site zou bezoeken. Dan zouden de kinderen zien dat er in de oorlog een school voor joden was gevestigd in het gebouw, omdat Joodse kinderen gesepareerd waren van hun niet-Joodse medeleerlingen en naar aparte scholen moesten. De kinderen van de huidige bassischool zullen zien welk noodlot hun voorgangers in hun lokaal hebben ondergaan.
