(Bemidbar/Numeri 25:10 – 30:1)
PINCHAS (persoonsnaam): Pinchas krijgt van Hasjeem Zijn vredesverbond aangeboden, omdat hij het recht van Hasjeem heeft opgeëist door het leven te nemen van de ontuchtige Midjanietische Kozbi bat Tsoer en haar minnaar Zimri ben Saloe. Tevens beveelt G’d vijandelijkheden tegen de Midjanieten te openen, omdat ze de Joden in de (afgoden)valstrik lieten lopen. Mosjee en Elazar moeten van het volk de 20-jarigen (dienstplichtigen) en daarboven tellen. Er volgt een lange lijst met namen van families en het getal van de volwassen mannen is meer dan zeshonderdduizend. Er is niemand bij die Mosjee en Aharon hadden geteld in de woestijn Sinaï, behalve Kalev en Jehosjoe’a. Mosjee moet het land in erfelijk bezit verdelen naar de omvang van iedere stam. De Levieten horen niet bij de getelden. Zij krijgen geen erfelijk bezit. De vijf dochters van Tselofchad claimen land, omdat hun overleden vader geen zoon had. Hasjeem vindt dat zij gelijk hebben, wijst het land toe en onderwijst de wetten van het erfrecht. G’d gebiedt Mosjee de berg Arawiem te bestijgen en uit te kijken over het Beloofde Land, waarna Mosjee moet sterven. Mosjee vraagt G’d iemand aan te wijzen die het volk kan leiden. Jehosjoe’a wordt aangewezen. In het openbaar draagt Mosjee op hem zijn leiderschap over. Daarna volgen een aantal voorschriften omtrent de offerdienst.
Pinchas is de 41e parsja van de Tora, de achtste van het vierde Tora-boek, Bamidbar. Parsja Pinchas bestaat uit 35 parsjiot, afdelingen waarvan 10 open en 25 gesloten zijn, telt 168 pesoekiem, verzen, 1887 woorden, 7855 letters en is hiermee de twee na langste parsja. Pinchas bevat zes mitsvot, geboden.
VERDIEPING I Het Joodse huwelijk
Pinchas drukt ons met de neus op de feiten. Ontucht staat tegenover kedoesja, heiligheid. Het Joodse huwelijk blijft voor velen een probleem. Wat is het nut van het huwelijk in het algemeen en van de choepa in het bijzonder? Velen vinden het ouderwets om te trouwen. Wat missen we als we er voor kiezen om niet te trouwen? Rav A. Moss stelt, dat het huwelijk vandaag de dag relevanter is dan ooit. Nu alle klassieke redenen om te trouwen uit de mode zijn geraakt, blijft er maar één echte reden over om te trouwen en kan men eindelijk om de juiste reden in het huwelijksbootje stappen.
De redenen die vroeger aangedragen werden om voor het huwelijk te kiezen zijn allang achterhaald, aldus Rabbijn Moss. Vroeger trouwde men nog wel eens om de relatie te stabiliseren. Ik vind dit een vreemd argument. In ieder geval klinkt het niet erg romantisch. Het lijkt eerder een voorzorgsmaatregel tegen het vertrek van de partner. Tot slot citeert Rav Moss de veelgehoorde reden dat het huwelijk de relatie “officieel” maakt. Is hier een receptie voor nodig? Je kunt natuurlijk ook een advertentie in de krant zetten waarin je je prille geluk officieel aankondigt.
Je kan het (huwelijkse) samenzijn op vier niveau’s bekijken:
het lichamelijke,
het individuele,
het maatschappelijke en
het religieuze.
Voor de individuele behoeftebevrediging is slechts een individuele beslissing nodig. Maimonides verwoordt dit treffend in zijn codex: ”Vroeger was het zo, dat men ging samenwonen wanneer men elkaar aardig vond”. Wanneer een huwelijk maatschappelijk beklonken wordt op het stadhuis, geeft men aan te beseffen, dat samenzijn niet alleen een individuele aangelegenheid is maar ook maatschappelijke gevolgen heeft. Maar het Jodendom geeft een huwelijk meerwaarde. Zonder choepa bestaat er zeker liefde en commitment. Je kunt een gezin stichten. Maar er ontbreekt een aspect. Je relatie is niet heilig. Alleen door te trouwen volgens de traditie maak je je relatie heilig. Je voorziet je liefde van het G’ddelijk stempel.
Stel, dat je niet wil trouwen om individuele of maatschappelijke redenen. Wat blijft er dan nog over? Maar één reden. Jodendom is gericht op kedoesja, heiligheid. Het Joodse huwelijk maakt een relatie heilig: ”Trouwen betekent dat er Iets is dat groter is dan jullie allebei dat jullie samenbrengt”. G’d wordt deel van je relatie. Dat kan je op geen enkele andere manier bereiken. Rabbijn Moss stelt, dat een choepa de verbintenis boven de menselijke beperkingen verheft. De zegeningen die onder de choepa uitgesproken worden, maken G’d als het ware tot derde partner in het huwelijk. Je trouwt niet alleen omdat je er zelf voor hebt gekozen. Je trouwt omdat G’d het zo heeft gewild.
De Tora bevat 613 mitsvot (248 ge- en 365 verboden). Er zijn 248 geboden, die overeenkomen met de 248 onderdelen van het lichaam van de mens. De 365 verboden corresponderen met de 365 dagen van het zonnejaar. Het Jodendom geeft diepere inhoud aan ons leven en aan onze tijd. In Kabbalistische bronnen wordt ook een verband gelegd met de Tselem Elokiem, het G’ddelijk beeld, waarnaar de mens geschapen is. Hoewel wij G’d geen lichaam of vorm toedichten, spreekt de Zohar niettemin in `menselijke’ termen over het G’ddelijk principe – manifestatie of uitstraling, dat deze wereld bestuurt.
Iedere mitsva is verbonden met een deel van het menselijke lichaam maar heeft ook een aanhechtingspunt in de Hemel. Trouwen kan puur fysiek beschreven worden. Het huwelijk kan ook als spirituele verbintenis van twee individuen gezien worden: een intens gelukkig gezinnetje. Men kan het ook als sociaal gebeuren beschrijven. De gemeenschap is weer een Joods huis rijker en daardoor krachtiger. Er wordt weer een schakel toegevoegd aan de keten van generaties. De choepa voegt nog een dimensie toe: het G’ddelijke aspect in de relatie tussen man en vrouw, dat het Joodse huwelijk zijn kedoesja geeft.
VERDIEPING II Privacy
Pinchas trad op tegen de onbeschaamde ontucht van de Midjanietische Kozbi en haar minnaar Zimri ben Saloe. Het was Bileam, die de Midjanieten de raad had gegeven de raad had gegeven om het Joodse volk spiritueel aan te vallen door verleiding tot ontucht en afgoderij. Zijn vloekbenadering had gefaald.
Maar volgens de Talmoed (B.T. Bawa Batra 60a) zag Bileam hoe de Joden gelegerd waren. Hij raakte enthousiast over het feit dat de ingangen van hun tenten niet tegenover elkaar lagen zodat men niet bij elkaar naar binnen kon kijken. Dat wees op een religieus en moreel hoogstandje. Men was zichzelf in zijn relatie met het Opperwezen genoeg. Men had het niet nodig zichzelf doorlopend met de ander te vergelijken. Bovendien gluurde men niet bij de ander naar binnen. Tsenioet, ingetogenheid is een belangrijke, goede en verheven zaak.
De Tora was haar tijd weer eens ver vooruit en besteedt aandacht aan het meest intieme domein. De meeste mensen kunnen nog steeds niet goed omgaan met sexualiteit, hoe vrijgevochten men ook is. Vijftig jaar geleden meende men in staat te zijn seksualiteit van zijn knellende banden te kunnen bevrijden. Maar de obsessie van de hele wereld met de affaires van Dominique Strauss-Kahn, voormalig topman van het IMF, toont voor eens en voor altijd aan, dat de seksuele revolutie in zijn tegendeel is ontaard. Iedereen lijkt er het, hypocriet overigens, over eens te zijn, dat seksualiteit weer stevig aan de leiband moet.
Seksualiteit heet binnen het Jodendom heilig, omdat het een bepaalde kleur geeft aan intermenselijke verhoudingen en een uitvloeisel is van de relatie tussen mens en G’d. In de affaire DSK ziet men hoe voorzichtig men moet omspringen met integriteit en intimiteit.
Het Jodendom heeft een duidelijke visie op de relaties tussen mannen en vrouwen. Omdat de Joodse wet ongewenste intimiteiten wil voorkomen en de integriteit van met name de vrouw wil beschermen, schreven de Talmoed-geleerden ons voor om onze omgeving zo in te richten dat de regels van ingetogenheid bijna als vanzelfsprekend nagekomen zouden worden. Niet met elkaar gehuwde de mannen en vrouwen worden niet geacht zich af te zonderen van de buitenwereld. Dit zou ongewenste intimiteiten bevorderen. DSK is slachoffer geworden van het negeren van deze hoofdregel in de omgang tussen de sexen.
Het Joodse huwelijk is een gewijd instituut. Ook binnen het huwelijk gelden regels van ingetogenheid op seksueel gebied. Juist op het terrein van de huwelijkswetgeving staan heiligheid en reinheid van geest en lichaam voorop. Huwelijk en samenleving zijn niet alleen een zaak van twee instemmende volwassenen. Ook hier gelden – in onze permissive society als streng ervaren – regels en richtlijnen van de Joodse wet, die gebaseerd zijn op een morele Weltanschauung, die bijna haaks staat op de moderne, westerse opvattingen. Maar ze lossen wel veel problemen op.
Romantische liefde
Neem bijvoorbeeld de idealisering van de romantische liefde in de puberteitsfase. Meisjes in deze rijpende fase dagdromen nogal eens van de ‘romantische’ liefde, dat het hoofdthema vormt van vele boeken en films. De droom van de romantische liefde is – hoe mooi het ook lijkt – al even surrealistisch en irrationeel – en dus instabiel en nooit een basis voor een reële man-¬vrouw relatie.
Jongeren – maar ook ouderen – in het ‘romantische-liefde-stadium’ beweren, dat ‘ze niet weten wat er met hen gebeurt.’ Dit is zelfbedrog, omdat we van een romantische rozengeur-en-maneschijn liefde dromen, het begeren, erop aansturen, zodat we ervoor ontvanke¬lijk worden. We zijn verliefd op de liefde en zullen ons doel coute-que-¬coute bereiken. We misbruiken onze verliefdheid om onszelf ervan te overtuigen, dat verschillende vormen van intimiteit minder verwerpelijk zijn naarmate we heviger verliefd worden.
Inderdaad, verliefdheid kan voor ons gevoel heel plotseling ontstaan; maar iedere psycholoog weet, dat zelfs de meest onverwachte verliefdheid bewust of onbewust door de persoon in kwestie zelf wordt aange¬zwengeld. En hierbij komt het nogal eens voor, dat men gedreven wordt door minder nobele motieven, zoals eenzaamheid of een gevoel er niet bij te horen, indien men niet één of meer vaste verkeringen heeft. Is dit slecht? Wellicht niet slecht, maar vaak wel egocentrisch.
De idee van de romantische liefde spreekt ons aan, maar de band met de realiteit is meestal ver te zoeken. Het negeert namelijk de werkelijke persoonlijkheid van de ware Jacob. Onze egocentrische emoties en ge¬voelens staan centraal, vaak ongecontroleerd door enige logica, meestal zonder notie van bestemming of verantwoordelijkheid. Het is maar al te vaak een dunne, vluchtige wolk, die niet in staat is een volwassen relatie te dragen. ‘Ik ben verliefd en ik kan er niets aan doen’: het Jodendom minacht deze sterke emotie niet, maar eist wel verstandelijke sturing. Achtergrond, karakter, persoonlijkheid, waarden en idealen zijn de dingen, waar het in een man-vrouw relatie werkelijk om gaat. Verliefdheid is het voorportaal tot een authentieke en duurzame band en moet daar ook op gericht zijn. Als we de romantische liefdesvariant als zelfstandig gegeven te serieus nemen, maken we een redelijke kans ons eigen ik, onze eigen waardigheid te verspelen.
Ontplooiing
Het doel van een Joods gezin is niet alleen kameraadschap, voortplanting en opvoeding van de kinderen, maar de totale ontplooiing van het individu tot dat wat hij of zij werkelijk is. Seksualiteit speelt binnen dit kader een belangrijke doch geen overheersende rol. Een authentiek¬-Joodse seksuele voorlichting is meer dan alleen een folder over veilig vrijen.
Het vormt een onderdeel van een veel bredere levensvisie, die niet kan worden opgepikt van de straat. Seksuele opvoeding was nooit alleen een klinische biologieles, waarin niet werd ingegaan op de ethische en morele implicaties van relaties tussen de beide seksen. Seksualiteit werd en wordt onderwezen op een simpele, openhartige manier met een gevoel van eerbied voor de vele mysteries en onschendbaarheden van de liefde en het leven vanuit het besef, dat de intieme wereld van het huwelijk een band vormt, die voor het voetlicht van de openbaarheid sterk inboet aan wijding en heiligheid.
Dit is onze oplossing voor dit wereldwijde probleem.
Afluisterschandaal News of the World
Maar er is meer actueels. Privacy heeft niet alleen met tsenioet, ingetogenheid te maken maar ook met bescherming van het prive domein. De privacy van persoonlijke correspondentie wordt gewaarborgd door een instelling van Rabbenoe Gersjom uit de tiende eeuw. Vertaald naar onze eeuw betekent dit een verbod op het afluisteren van telefoongesprekken of openbaar¬making van computergegevens, ook door regeringsautoritei¬ten – behoudens in geval van (ernstige) verdenkingen van misdadige activiteiten, staats- of levensbelang. Tora en Talmoed blijven actueel. Het is wellicht geen toeval, dat dit de afgelopen week weer volop in het nieuws was.
