Lesjana towa – een goed jaar. Nu wij aan de vooravond staan van al weer een nieuw Joods jaar, is het tijd om stil te staan bij wat het jaar dat bijna ten einde is, ons voor goeds heeft gebracht. Te denken valt dan aan een aantal heel mooie en bijzondere momenten die de geschakeerdheid van het Jodendom laten zien en waarin het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap in veel gevallen een betekenisvolle rol heeft kunnen vervullen zichtbaar of op de achtergrond, in het leven van individuele Joden of voor de kehilla-gemeenschap als geheel.
Van Jom tot Jom
In juni verscheen een nieuwe editie van wat nu heet: Van Jom tot Jom, een bestseller van weleer in een eigentijds jasje, waarin het Jodendom van dag tot dag wordt beschreven in een heldere, moderne verteltrant. Velen hebben er reikhalzend naar uitgekeken, anderen waren dolenthousiast over de frisse, moderne aanpak in combinatie met het behoud van alle sterke punten die Jom Jom altijd heeft gekenmerkt.
En er zijn meer publicaties verschenen: de succesvolle eerste editie van de Kitsoer Sjoelchan Aroech kreeg met een verbeterde herdruk een prachtige opvolger. Voor middelbare scholieren kwam een complete nieuwe lessenreeks Hebreeuws uit.
Vrijwilligers
Ook positief: op de NLDoet-dag in maart kwam een groep niet-Joodse inwoners van Borculo bijeen om de Joodse begraafplaats in hun woonplaats op te ruimen en op te knappen. Later dit jaar herhaalde zich dit op de Joodse begraafplaatsen in Muiderberg, Sneek en Eindhoven. Geweldige mensen die bereid zijn om als vrijwilliger zich zo in te zetten.
Gestrand
Van de zomer strandde een passagiersvliegtuig in Amsterdam, op weg van Tel Aviv naar New York. De Haarlemse rabbijn Spierosnelde naar Schiphol en zorgde er zelfs voor dat een jongen zijn voor New York geplande bar mitswa in een luchthaven hotel kon vieren.
Bar Mitswa
Kort daarna was er een bar mitswa in de sjoel van Zwolle. De grote ruimte in de Overijsselse provinciehoofdstad was afgeladen vol, met leden uit Zwolle, Groningen en Leeuwarden die het feest meevierden met de bar mitswejongen, die was opgeleid door rabbijn Stiefel. En er was meer vreugde in Zwolle: een van de choepot die dit jaar zijn voltrokken, vond plaats in de sjoel van Zwolle. Wat een feest!
In Almere leidde rabbijn Stiefel nog een andere bar mitswa-viering, maar wel een uitzonderlijke. Een volwassen man, wethouder van het naburige Lelystad, had nooit zijn bar mitswa gevierd. Vele jaren na dat hij 13 jaar was geworden, werd deze omissie hersteld.
Choepa
Ook in Rotterdam was het dit jaar feest. Een van de jongere Gemeenteleden trouwde een Braziliaanse bruid en de volle sjoel was daarom met meters hoge palmen versierd terwijl het bruidspaar op Braziliaans chazzanoet werd binnengeleid. Het toont hoe zeer het Jodendom verbindt, over landsgrenzen en zelfs over continenten heen.
Rebbe
Vrolijkheid in Amsterdam, waar een Chassidische Rebbe sjabbat vierde. De belangstelling voor het Chassidisme groeit. Met een aantal volgelingen bracht de Rebbe de sjabbat door, Chassidische verhalen vertellend, Chassidische melodieën neuriënd en gekleed in hun karakteristieke jassen met bijbehorende bontmutsen.
Historisch mikwe
In Venlo is aan het einde van het Joodse jaar het opgegraven mikwe naar een museum gebracht. Het misschien wel oudste voorbeeld van het feit van al bijna 700 jaar bestaande Joodse presentie in Nederland. De opperrabbijn en het bestuur van de NIHS Limburg waren betrokken bij alle stappen die bij deze preservatie zijn gezet.
Johan Cruijff
En dan zagen we Johan Cruijff, aan wie rabbijn Everszijn boek Transfervrij, over de Zeven Noachidische wetten presenteerde. Want ook voor niet-Joden zijn er, weliswaar maar zeven, verplichtingen waar men zich aan zou moeten houden. Opdat de samenleving ordentelijk is ingericht en de omgang met mens en dier goed wordt gewaarborgd.
Nieuwe Tora-rollen
Voor het Joodse volk zijn het meer dan zeven wetten. Ze staan in ons wetboek, de Tora. Het was dit jaar een bijzonder jaar: Amsterdam, Amstelveen en Haarlem verwelkomden ieder een gloednieuwe Torarol. Vol overgave werd in drie sjoels gevierd dat zij werden verrijkt met een nieuw Sefer Tora. Een unicum dat er in 1 jaar drie nieuwe Sifré Tora zijn binnengebracht in drie verschillende plaatsen in Nederland.
Nieuwe sjoel
Er is zelfs een hele nieuwe sjoel ontstaan. In Amsterdam vatte een groep het plan op om een sjoel te beginnen die zich zou onderscheiden van het bestaande aanbod. Menachem Sebbag, de populaire jongerenrabbijn van het NIK, is er de geestelijk leider. Hij weet naar zijn sjoel veel nieuwe sjoelgangers te trekken.
Dialoogwandeling
Het Jodendom staat niet alleen. Daarom onderhouden we contacten met vertegenwoordigers van andere religies. Met islam en christendom werd een succesvolle dialoogwandeling gehouden in Amsterdam West. Op initiatief van het NIK togen rabbijn, imam, bisschop en predikant onder grote media-belangstelling met hun volgelingen van moskee naar kerk en van kerk naar synagoge (Sjoel West). Een sterke boodschap van onderlinge belangstelling en saamhorigheid.
In Bussum kwam de bisschop op bezoek om de sjoel van binnen te zien en een gesprek met de Joodse Gemeente-leden te voeren.
In de sjoel van Arnhem sprak opperrabbijn Metzger van Israel met bijna honderd predikanten. In Maastricht, Rotterdam, Amsterdam en Amersfoort nam de Israelische opperrabbijn deel aan sjoeldiensten, wat voor leden van die Joodse Gemeenten een bijzondere gebeurtenis was.
Ook bij de viering van het 375-jarig bestaan van de Joodse Gemeente Amsterdam in de sjoel aan het Obrechtplein, in aanwezigheid van de koningin, waren vertegenwoordigers van andere religies aanwezig.
Identity
Op de Jewish Identity Day bleef geen plaats onbezet. Het Joods Cultureel Centrum barstte bijkans uit zijn voegen om allen die bij het NIK op zoek gingen naar hun Joodse identiteit toegang te verschaffen. Vanuit heel Nederland, zelfs uit België, werd deze zoektocht ondernomen. Uit de grotere plaatsen, Amsterdam-Amstelveen, uit Den Haag, Rotterdam, uit Breda en uit Maastricht, en uit plaatsen waar geen georganiseerd Joods leven bestaat zoals Hendrik-Ido Ambacht of van Texel, had men de zoektocht naar Joodse identiteit ondernomen.
Brandpunt
Meer dan voorheen heeft Joods Nederland in het afgelopen jaar in het brandpunt van de belangstelling gestaan. En daar hebben we niet voor gekozen. Soms is het gewoonweg noodzakelijk. Denk aan de discussie omtrent Sjechieta, en ook de bekostiging van de beveiliging. Helaas is beveiliging een sine qua non geworden voor Joods leven. En is Sjechieta de metafoor geworden voor de omgang van deze samenleving met religie. Religie, dat ongrijpbare fenomeen, in een maatschappij waarin er nog slechts ruimte lijkt voor controleerbare en beheersbare zaken. Wat niet rationeel te beheersen valt, wordt buitengesloten, en dus staan gedragingen die niet rationeel maar irrationeel, n.l. op G’ddelijk inzicht zijn gebaseerd, ter discussie.
Het is geen nieuw fenomeen. Na de stemmingen in de Tweede Kamer over Sjechieta op 28 juni wezen de rabbijnen Jacobs en Evers er al op: uitvoering geven aan onze gedragingen (mitswot) kan al sinds de vroegste geschiedenis op kritiek, weerstand en onbegrip rekenen.
NIK, mijn Jodendom
En nu dient zich een nieuw Joods jaar aan. Een jaar waarvan we hopen dat moeilijkheden ons Joodse volk bespaard zullen blijven, maar waarin we alle geweldige gebeurtenissen graag opnieuw willen beleven. Dat laatste is onze oprechte wens, onze vurige hoop.
Beleef die momenten mee. Maak onze boodschap tot jouw oogmerk: NIK, mijn Jodendom. Ook in het komende nieuwe jaar.
Lesjana towa, een goed en zoet jaar.
